تقرير بحث الشيخ فاضل اللنكراني لسيد جواد حسينى خواه

43

قاعده لا حرج (فارسى)

سند روايت : « عنه » : منظور محمّد بن الحسن ، شيخ طوسى رحمه الله است ؛ « محمّد بن الحسين » : هرگاه به صورت مطلق ذكر گردد ، منظور « محمد بن الحسين بن ابىالخطاب » است كه شخصى عظيم القدر و كثيرالرواية است ؛ « 1 » « جعفر بن بشير » نيز از زهّاد اصحاب است و مرحوم شيخ طوسى و ديگران او را توثيق كرده‌اند « 2 » و « الهيثم بن عروة التميمى » را نيز مرحوم نجاشى توثيق كرده است . « 3 » بنابراين ، روايت از نظر سند صحيح است و اشكالى ندارد . معناى روايت : شخصى از امام صادق عليه السلام سؤال مىكند كه مُحرمى هنگام وضو ، آب را به صورت كامل به چهره و دست‌هاى خود مىرساند و اين امر سبب مىشود كه يك يا دو مو از ريشش بيفتد ، آيا اشكال دارد ؟ امام عليه السلام در پاسخ او فرمودند : كار حرامى نكرده و كفّاره نيز ندارد ؛ چرا كه در دين حرج جعل نشده است . توضيح آن كه : يكى از محرّمات احرام كندن مو از بدن است و كفّاره دارد . حال ، امام عليه السلام براى نفى كفّاره در اين فرض ، به آيهء شريفه « وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِى الدّينِ مِنْ حَرَجٍ » استدلال مىكنند ؛ چرا كه انسان در حال احرام ، حدّاقل سه مرتبه وضو مىگيرد و در هر بار نيز چند مو از محاسنش جدا مىشود ؛ كه اگر براى هر مرتبه لازم باشد كفّاره دهد ، دچار سختى و مشقّت مىشود . بنابراين ، روايت از نظر دلالت نيز تامّ است ؛ و با اين روايت ، اوّلًا : مشخّص مىشود كه اين قسمت از آيهء شريفه در بيان سوم از معناى پنجم ظهور دارد ؛ و ثانياً : در استدلال به اين قسمت از آيه لازم نيست كه قبل و بعد آن ملاحظه شود . 2 ) وعنه ، عن أبيه ، عن عبداللَّه بن المغيرة ، عن إبن‌مسكان ، قال : حدّثني محمّد بن ميسر ، قال : سألت أباعبداللَّه عليه السلام عن الرجل الجنب ينتهي إلى الماء القليل فى الطريق ، ويريد أن يغتسل منه وليس معه إناء يغرف به

--> ( 1 ) . احمد بن على النجاشى ، رجال النجاشى ، ص 334 ، شماره 897 . ( 2 ) . احمد بن على النجاشى ، پيشين ، ص 119 ، شماره 304 ؛ محمّد بن الحسن الطوسى ، الفهرست ، ص 92 ، شماره 142 . ( 3 ) . احمد بن على النجاشى ، پيشين ، ص 437 ، شماره 1174 .